De prijs van begrepen willen worden

Er is geen hoeveelheid uitleg die ooit het verhaal gaat veranderen van iemand die jou nodig heeft als de slechterik in hun verhaal.

En dat is zo’n zin die je eigenlijk pas echt snapt als je er een paar rondjes in hebt gezeten. Want je eerste reflex is meestal niet: “prima, doei.”

Je eerste reflex is: “wacht, ik leg het nog één keer uit.”

Nog iets duidelijker.

Nog iets zachter.

Nog iets netter.

Nog iets rationeler.

Alsof je met de juiste woorden eindelijk die ene deur open krijgt.

Maar sommige deuren zijn niet dicht omdat jij niet hard genoeg duwt. Sommige deuren zijn dicht omdat iemand aan de andere kant tegenhoudt, omdat openmaken betekent dat ze iets moeten voelen, erkennen of toegeven waar ze (nog) niet bij kunnen.

En dan zit je niet meer in communicatie.

Dan zit je in een psychologisch verdedigingssysteem.

Het dader rolletje: handig, overzichtelijk, en jij bent de lul

Als iemand jou nodig heeft als “de foute”, dan gebeurt er iets interessants: jouw menselijkheid wordt onhandig.

Nuance wordt irritant.

Context is verdacht.

Jouw intentie is bijzaak.

Want als jij een compleet mens bent (met liefde én fouten, met kwetsbaarheid én grenzen), dan wordt hun verhaal rommelig. En rommel betekent verantwoordelijkheid. En verantwoordelijkheid betekent: ook naar zichzelf kijken.

Dus wat doet het brein van sommige mensen? Die kiest het simpelste script:

Jij bent slecht → zij zijn goed.

Jij bent fout → zij zijn veilig.

Jij bent te veel → zij zijn slachtoffer.

Het is een shortcut. Een overlevingsmechanisme. En ja, soms ook gewoon karakterzwakte.

Maar wat het in ieder geval níét is: jouw opdracht om op te lossen.

“Misverstand” is soms gewoon zelfbescherming in een net jasje

We noemen het vaak “miscommunicatie”, maar vaak is het dit:

Iemand kan jou niet zien zoals je bent, omdat dat hun zelfbeeld onder druk zet.

En dan krijg je dat rare, glibberige fenomeen waarbij jij denkt:

“Maar ik ben hier. Ik zeg het toch? Hoe kan je dit nou zó lezen?”

En zij denken:“Zie je wel. Jij bent precies zoals ik dacht.”

En jij voelt aan alles: dit gaat niet over wat er gezegd is.

Dit gaat over wat er nodig is in hun binnenwereld.

Drie patronen die ik zó vaak zie (en die je compleet gek kunnen maken)

Ik hou ’m in mensentaal. Maar dit zijn echte mechanismen.

1. Ze plakken hun binnenwereld op jou

Sommige mensen kunnen hun eigen angst, schaamte, onzekerheid of agressie niet dragen. Dus schuiven ze het door. Niet bewust. Niet kwaadaardig per se. Maar wel schadelijk.

• Jij zegt “nee” → jij bent controlerend.

• Jij zegt “ik vind dit niet oké” → jij bent dramatisch.

• Jij wordt stil → jij straft ze.

• Jij huilt → jij manipuleert.

Jij wordt een soort scherm waarop hun eigen onverteerbare gevoelens geprojecteerd worden. En jij mag het dan opruimen. Spoiler: dat lukt niet.

2. Ze denken in zwart-wit

Je bent óf fantastisch óf verschrikkelijk. En als je eenmaal in het vakje “fout” zit, is er geen weg terug naar “mens”.

Dan wordt alles wat je ooit deed herschreven. Elke goede intentie wordt verdacht.

Elke kwetsbaarheid wordt gezien als tactiek. Dit is misschien wel het meest mens onterende wat er is: je wordt geen persoon meer, je wordt een symbool. Een container.

3. Ze verzamelen bewijs voor hun versie

Als iemand eenmaal besloten heeft: “jij bent te veel / onveilig / egoïstisch / leugenachtig”, dan gaat het brein scannen.

Een pauze in je app? Bewijs.

Een korte reactie? Bewijs.

Een neutrale blik? Bewijs.

Een grens? Mega bewijs.

En het ziekmakende is: hoe meer jij probeert het recht te zetten, hoe meer zij denken dat jij “verdedigt”, dus: zie je wel.

Je zit dan in een script dat al geschreven is. En jij probeert live op het podium de tekst te herschrijven. Dat werkt nooit.

Waarom dit zo diep raakt (en waarom je er niet “gewoon boven moet staan”)

Verkeerd begrepen worden is niet alleen pijnlijk. Het is existentiële ontregeling. Alsof je realiteit onder je voeten vandaan wordt getrokken.

Zeker als je een geschiedenis hebt van:

• niet gezien worden

• jezelf aanpassen voor liefde

• verantwoordelijk zijn voor andermans emoties

• jezelf kleiner maken om verbinding te houden

Dan is “niet begrepen worden” nu niet alleen een situatie. Het is een reactivatie.

Je zenuwstelsel hoort: gevaar, afwijzing, uitsluiting, verlies.

Dus wat ga je doen?

Je gaat overcompenseren.

Je gaat uitleggen alsof je in een rechtszaak zit.

Je gaat bewijzen dat je goed bent.

Je gaat je eigen grenzen versoepelen om het veilig te houden.

Je gaat je gedragen naar hun comfort, zodat je misschien weer “in genade” valt.

En ondertussen: jij verliest jezelf. Heel langzaam. Heel subtiel.

Tot je op een dag denkt: waar ben ik eigenlijk gebleven?

De harde waarheid: sommige mensen willen je niet horen

Niet omdat je onduidelijk bent.

Maar omdat begrijpen betekent dat ze hun oordeel moeten loslaten.

En zonder dat oordeel voelen ze zich kwetsbaar. Of schuldig. Of klein. Of onveilig.

En dan kiezen ze liever voor het verhaal waarin jij de boosdoener bent.

Want als jij de boosdoener bent, hoeven zij niets te veranderen.

Kijk, jij kunt communiceren. Jij kunt verantwoordelijkheid nemen. Jij kunt repareren waar dat klopt.

Maar jij kunt niemand dwingen tot nuance. En je kunt niemand dwingen om jou als een compleet mens te zien.

Dus dit is het moment waarop jij stopt

En nu komt de zin die bijna altijd weerstand oproept, maar die je vrijheid is:

Het is niet jouw taak om iemand te redden uit de beperkingen van hun eigen psychologische architectuur.

Je mag één keer helder zijn.

Eén keer je intentie uitspreken.

Eén keer checken: “Wil je me echt begrijpen?”

Maar als iemand geen zin heeft om je te begrijpen, dan is elke extra uitleg geen liefde meer. Dan is het zelfverlating in een net jurkje.

“Laat ze je maar verkeerd begrijpen” betekent niet: word koud

Het betekent: word scherp.

Het betekent:

• Ik ga niet eindeloos bewijzen dat ik een goed mens ben.

• Ik ga niet in de slachtoffer-dader-carrousel.

• Ik ga niet mijn waarheid kleiner maken zodat jij je beter voelt.

• Ik ga niet mezelf afbreken om jouw verhaal te redden.

Je hoeft niet agressief te vertrekken. Je hoeft niet te verharden. Je hoeft alleen te stoppen met trekken aan iets wat niet open wil.

Een mini-kompas voor jezelf (zodat je niet weer verstrikt raakt)

Je zit goed als je voelt:

• ik kan rustig blijven

• ik kan mijn grens houden

• ik hoef mezelf niet te verdedigen

• ik kan mens zijn, ook met fouten

Je zit fout als je voelt:

• ik moet dit fixen

• ik moet mezelf bewijzen

• ik ben uren bezig met één bericht

• ik ben bang dat ik “slecht” ben

• ik raak mezelf kwijt

Dat tweede is je signaal: stop.

Tot slot, en dit mag je onthouden

Als iemand jou per se klein wil maken, is dat niet jouw spiegel. Dat is hun beperking.

Laat ze maar praten. Laat ze maar draaien. Laat ze maar hun verhaal houden.

Jij hoeft niet in iemands projectie te wonen. Je verhaal hoeft niet “goedgekeurd” te worden om waar te zijn.

Laat ze je maar verkeerd begrijpen.

Jij hebt betere dingen te doen.